Để chống lại chủ nghĩa so sánh: (giải) diễn phạm hóa qua phim cải biên truyện của Hồ Biểu Chánh (trường hợp Chúa Tàu Kim Quy)

Abstract

Ngày nay, các nghiên cứu cải biên đang có xu thế đóng khung trong mô hình đối chiếu bản đích - bản nguồn, đồng thời “điển phạm hóa bản nguồn” như là tiêu chuẩn của việc so sánh. Để tránh điều này, theo gợi ý của Karen Thornber về phương pháp nghiên cứu văn học xuyên văn hoá, chúng ta có thể nghĩ đến (các) văn bản trong sự lưu chuyển liên tục của các “tinh vân tiếp xúc văn chương” (nebula). Đặt các phim cải biên truyện của Hồ Biểu Chánh - mà bản thân chúng lại được phóng tác từ truyện phương Tây (trong tiểu luận này là trường hợp Chúa tàu Kim Quy và Bá tước Monte Cristo) - vào các “nebula” đó, chúng tôi muốn đi tìm sự “viết chồng văn bàn” (palimpsest), những mối dây liên hệ (có thế) đã bị cắt đứt nhưng không bao giờ tẩy xóa hết được.