Nghiên cứu sự thay đổi đặc điểm di chuyển bằng vây ngực của nhóm cá thòi lòi (Họ phụ Oxudercinea)

Abstract

Để làm rõ đặc điểm sử dụng vây ngực của nhóm cá thòi lòi trong quá trình tiến hoá lên cạn, tập tính di chuyển của 3 loài cá thòi lòi và 1 loài cá bống đã được quan sát, đặc điểm cơ và độ mỡ của vây ngực cũng được phân tích. Kết quả cho thấy mức độ lên cạn tăng dần của 3 loài cá thòi lòi : Oxuderces nexipinnis, Scartelaos histophorus và Periophthalmodon septemradiatus. Đặc điểm sử dụng vây ngực cũng có sự khác biệt giữa các loài. Loài cá bống oxyeleotris urophthalmus không lên cạn và sử dụng vây ngực để bơi như các loài cá thông thường. Loài O. nexipinnis và S.histophorus sử dụng vây ngự để trườn trong nước, trườn trên cạn và trườn giữa nước - trên cạn như loài O. nexipinnis sử dụng vây ngực trườn trong nước, hình thức di chuyển này lần đầu tiên ghi nhận ở các loài cá thòi lòi trong nghiên cứu này. Ở Pn.septemradiatus, vây ngực chủ yếu để trườn trên cạn (57,73%) và giữ ẩm(30,08%). Hình thức trườn trên cạn tăng dần với mức độ lên cạn tăng dần ở 3 loài cá thòi lòi. Độ mỡ của vây ngực và tỉ lệ khối cơ ngoài và khối cơ trong có sự khác biệt và có mối tương quan với mức độ lên cạn ở 3 loài cá thòi lòi. Nhìn chung, trong quá trình tiến hoá lên cạn, hình thức sử dụng vây ngực thay đổi từ hình thức bơi trong nước sang trượt trong nước, trườn trong nước. Trườn trong nước- trên cạn và trườn trên cạn . Đặc điểm hình thái từ đó cũng tiến hoá theo để đáp ứng yêu cầu sử dụng vây ngực ở các mức độ lưỡng cư khác nhau.